قلعه آغجه (قیز قالاسی) را که شاید به خاطر رنگ دیوارها و برجهای سفیدش با ملاط آهکی سفید در قله کوهی سبزفام به نام آغجا قالا به این نام میخوانند در فاصله 50 کیلومتری شمل غربی شهر ورزقان، در 105 کلیومتری غرب اهر و 110 کیلومتری شمال تبریز واقع شده است.
آغجا قلعه قرنهاست در پهنه تاریخ پرافتخار آذربایجان در توی جنگلهای نظارهگر ایام پرفراز و نشیب است. موقعیت جغرافیایی و مکانی قلعه، نوع سیستم معماری و طرز استقرار و اهداف به کار رفته در احداث آغجا قلعه، مشابه قلعههای تاریخی آذربایجان چون قلعه بابک، جوشین، قهقهه، آوارسین، پشتو و دیگران میباشد و شاید در یک دوره مهم تاریخی، برای جلوگیری از هجوم دشمنان به سرزمین آذربایجان و دفاع از تمامیت ارضی این سرزمین بنا شده است.
برای رسیدن به آغجا قلعه باید از کنار روستای خوینهری (خوینرود) که روستای بسیار عقب مانده با 4 خانوار است گذشت. در ارتفاعات مرتعی و چمنزار منطقه جنگلی، آلاچیق عشایر شاهسون، دامها و چهارپایانشان به چشم میخورد.
غیر از بخش جنوبی قلعه که فاقد جنگل است بقیه سه قسمت اطراف و جوانب قلعهها را درهها و دامنهها، درختان جنگلی از نوع انجیر، بلوط، تمشک، آلو، گلابی وحشی، گردو و نسترن پوشانده است که متاسفانه در حال ویرانی است.
آغجا قلعه بر بالای تپهای تقریباً بلند بنا شده و جبههای شمالی و شرقی و غربی آن را پرتگاههای کوهستانی مشرف به جنگل تشکیل داده که دسترسی به قلعه چندان آسان به نظر نمیرسد. ولی جبهه جنوبی که شاید یکی از دروازههای ورودی قلعه میباشد به صورت پرتگاه نبوده بلکه تپه سرازیری کمشیبی به نظر میرسد. که گذشت ایام در شکلپذیری این تپه کنونی از حالت دیواره بلند به سراشیبی کمشیب نقش عمدهای داشته و بقایایی سنگهای فروریخته از دیوارههای جنوبی قلعه در همه جا پراکنده است.
آنچه در حال حاضر از آغجه قلعه باقی مانده تعداد 8 برج مدور نیماستوانهای و تعداد 11 قطعه دیوار کلفت و عریض سنگی میباشد. تمام قسمت داخلی و شمالی برجها ریخته و جبهه جنوبی برجها تقریباً به حالت نیماستوانهای سالم باقی مانده است. ارتقاع تقریبی برجها تقریباً به حالت نیماستوانهای سالم باقی مانده است. ارتقاع تقریبی برجها به 4 متر میرسد. در جبهه جنوبی قلعه تعداد 5 برج نگهبانی در حال حاضر باقی مانده است. تمام این برجها و باروهای بسیار محکم و عریض در سالیان اولیه احداث به یکدیگر مربوط بودهاند و کاملاً مشخص است که نگهبانان و قلعهبانان همواره در روی دیوارها، مراقب و مواظب اطراف و جوانب بوده و امکان حرکت و رفت و آمد آنان روی دیوارها و باروها وجود داشته است.
آنچه در جبهه شمالی قلعه باقی مانده، بقایای درگاه و دروازه وردی آن بوده که از اطاقهای ضربی دیوارهها و عرض و طول فاصله آنها و قرینه بودن دیوارههای جانبی درگاه کاملاً مشخص و معلوم میباشد. ساختمان قلعه در دو قسمت اصلی از هم متمایز بنا شده بود قسمت شرقی قلعه دارای چندین اتاق دو طبقه است که با پلکانها به قسمت غربی آن که شامل یک تالار بزرگ است مربوط میشد. در احداث بنای قلعه از سه نوع مصالح ساختمانی استفاده شده که هرکدام از این مصالح و نوع بکارگیری آنها معرف دورههای تاریخی قلعه در ایام باستان میتواند باشد. آغجا قلعه یک قلعه نظامی و استحفاظی بوده و سیستم معماری آن نشان دهنده اهمیت منطقه از نظر استراتژیکی بود. از خصوصیات بارز معماری آغجا قلعه احداث دیوارهها و برجها بر روی تکیهگاههای طبیعی کوهستانی و صخرههای بسیار بلند مشرف بر پرتگاهها میباشد که برخی از این برجها و دیوارهها تا کنون نیمهسالم مانده است.
No comments:
Post a Comment